MIME-Version: 1.0
Content-Location: file:///C:/1E795AA4/file9540.htm
Content-Transfer-Encoding: quoted-printable
Content-Type: text/html; charset="us-ascii"

<html xmlns:o=3D"urn:schemas-microsoft-com:office:office"
xmlns:w=3D"urn:schemas-microsoft-com:office:word"
xmlns:st1=3D"urn:schemas-microsoft-com:office:smarttags"
xmlns=3D"http://www.w3.org/TR/REC-html40">

<head>
<meta http-equiv=3DContent-Type content=3D"text/html; charset=3Dus-ascii">
<meta name=3DProgId content=3DWord.Document>
<meta name=3DGenerator content=3D"Microsoft Word 11">
<meta name=3DOriginator content=3D"Microsoft Word 11">
<link rel=3DFile-List href=3D"file9540_dosyalar/filelist.xml">
<title>Gizli D&uuml;&#351;man PTSD, Yaralanm&#305;&#351; Gazi
Ruhlar&#305;n&#305; Ele Ge&ccedil;iriyor</title>
<o:SmartTagType namespaceuri=3D"urn:schemas-microsoft-com:office:smarttags"
 name=3D"metricconverter"/>
<!--[if gte mso 9]><xml>
 <o:DocumentProperties>
  <o:Author>XP</o:Author>
  <o:Template>Normal</o:Template>
  <o:LastAuthor>XP</o:LastAuthor>
  <o:Revision>1</o:Revision>
  <o:TotalTime>8</o:TotalTime>
  <o:Created>2008-11-11T19:59:00Z</o:Created>
  <o:LastSaved>2008-11-11T20:07:00Z</o:LastSaved>
  <o:Pages>1</o:Pages>
  <o:Words>3386</o:Words>
  <o:Characters>19302</o:Characters>
  <o:Lines>160</o:Lines>
  <o:Paragraphs>45</o:Paragraphs>
  <o:CharactersWithSpaces>22643</o:CharactersWithSpaces>
  <o:Version>11.5606</o:Version>
 </o:DocumentProperties>
</xml><![endif]--><!--[if gte mso 9]><xml>
 <w:WordDocument>
  <w:SpellingState>Clean</w:SpellingState>
  <w:GrammarState>Clean</w:GrammarState>
  <w:HyphenationZone>21</w:HyphenationZone>
  <w:PunctuationKerning/>
  <w:ValidateAgainstSchemas/>
  <w:SaveIfXMLInvalid>false</w:SaveIfXMLInvalid>
  <w:IgnoreMixedContent>false</w:IgnoreMixedContent>
  <w:AlwaysShowPlaceholderText>false</w:AlwaysShowPlaceholderText>
  <w:Compatibility>
   <w:BreakWrappedTables/>
   <w:SnapToGridInCell/>
   <w:WrapTextWithPunct/>
   <w:UseAsianBreakRules/>
   <w:DontGrowAutofit/>
  </w:Compatibility>
  <w:BrowserLevel>MicrosoftInternetExplorer4</w:BrowserLevel>
 </w:WordDocument>
</xml><![endif]--><!--[if gte mso 9]><xml>
 <w:LatentStyles DefLockedState=3D"false" LatentStyleCount=3D"156">
 </w:LatentStyles>
</xml><![endif]--><!--[if !mso]><object
 classid=3D"clsid:38481807-CA0E-42D2-BF39-B33AF135CC4D" id=3Dieooui></objec=
t>
<style>
st1\:*{behavior:url(#ieooui) }
</style>
<![endif]-->
<style>
<!--
 /* Style Definitions */
 p.MsoNormal, li.MsoNormal, div.MsoNormal
	{mso-style-parent:"";
	margin:0cm;
	margin-bottom:.0001pt;
	mso-pagination:widow-orphan;
	font-size:12.0pt;
	font-family:"Times New Roman";
	mso-fareast-font-family:"Times New Roman";}
p
	{mso-margin-top-alt:auto;
	margin-right:0cm;
	mso-margin-bottom-alt:auto;
	margin-left:0cm;
	mso-pagination:widow-orphan;
	font-size:12.0pt;
	font-family:"Times New Roman";
	mso-fareast-font-family:"Times New Roman";}
span.SpellE
	{mso-style-name:"";
	mso-spl-e:yes;}
span.GramE
	{mso-style-name:"";
	mso-gram-e:yes;}
@page Section1
	{size:595.3pt 841.9pt;
	margin:70.85pt 70.85pt 70.85pt 70.85pt;
	mso-header-margin:35.4pt;
	mso-footer-margin:35.4pt;
	mso-paper-source:0;}
div.Section1
	{page:Section1;}
-->
</style>
<!--[if gte mso 10]>
<style>
 /* Style Definitions */
 table.MsoNormalTable
	{mso-style-name:"Normal Tablo";
	mso-tstyle-rowband-size:0;
	mso-tstyle-colband-size:0;
	mso-style-noshow:yes;
	mso-style-parent:"";
	mso-padding-alt:0cm 5.4pt 0cm 5.4pt;
	mso-para-margin:0cm;
	mso-para-margin-bottom:.0001pt;
	mso-pagination:widow-orphan;
	font-size:10.0pt;
	font-family:"Times New Roman";
	mso-ansi-language:#0400;
	mso-fareast-language:#0400;
	mso-bidi-language:#0400;}
</style>
<![endif]-->
</head>

<body lang=3DTR style=3D'tab-interval:35.45pt'>

<div class=3DSection1>

<p align=3Dcenter style=3D'text-align:center;mso-outline-level:1'><b><span
style=3D'font-family:Arial'>Gizli D&uuml;&#351;man PTSD, Yaralanm&#305;&#35=
1;
Gazi Ruhlar&#305;n&#305; Ele Ge&ccedil;iriyor</span></b><o:p></o:p></p>

<p style=3D'mso-outline-level:1'><span class=3DSpellE><b><span style=3D'fon=
t-size:
10.0pt;font-family:Arial'>Travmatik</span></b></span><b><span style=3D'font=
-size:
10.0pt;font-family:Arial'> olaylar&#305;n etkiledi&#287;i ruhsal yap&#305; =
<span
class=3DSpellE>rehabilite</span> edilmedi&#287;i takdirde, <br>
bireyin kendisine ve yak&#305;nlar&#305;na zarar vermesinin nedeni oluyor</=
span></b><o:p></o:p></p>

<p style=3D'mso-outline-level:1'><b style=3D'mso-bidi-font-weight:normal'><=
span
style=3D'font-size:10.0pt;font-family:Arial'>PTSD Nedir?</span><o:p></o:p><=
/b></p>

<p style=3D'mso-outline-level:1'><span style=3D'font-size:10.0pt;font-famil=
y:Arial'>PTSD
(Post <span class=3DSpellE>Travmatic</span> <span class=3DSpellE>Stress</sp=
an> <span
class=3DSpellE>Disorder</span>) bilinen ad&#305;yla Travma Sonras&#305; Str=
es
Bozuklu&#287;u psikoloji <span class=3DGramE>literat&uuml;r&uuml;ne</span> =
yeni
girmi&#351; bir kavramd&#305;r. PTSD, u&ccedil;ak kazas&#305;, deprem ya da
sava&#351; gibi olaylar&#305;n etkisiyle baz&#305; insanlarda geli&#351;en =
bir
ruhsal bozukluktur. Cinsel taciz, tecav&uuml;z, i&#351;kence kurbanlar&#305=
; da
PTSD kaynakl&#305; &#305;st&#305;rab&#305; &ccedil;ekerler.</span><o:p></o:=
p></p>

<p style=3D'mso-outline-level:1'><span style=3D'font-size:10.0pt;font-famil=
y:Arial'>Vietnam&#8217;
da g&ouml;rev yapm&#305;&#351; askerler &uuml;zerine yap&#305;lan bir
&ccedil;al&#305;&#351;maya g&ouml;re, 3 milyon erkek ve kad&#305;n sava&#35=
1;
gazisinin 800 bini PTSD&#8217; <span class=3DSpellE>nin</span> etkisi
alt&#305;nda kalm&#305;&#351;. &Ccedil;ok &ccedil;abuk etkilenen, hassas
kad&#305;n ve erkek askerleri, subaylar&#305; PTSD fark g&ouml;zetmeksizin
vurmu&#351;.</span><o:p></o:p></p>

<p style=3D'mso-outline-level:1'><span style=3D'font-size:10.0pt;font-famil=
y:Arial'>PTSD&#8217;
<span class=3DSpellE>nin</span> belirtileri, bir <span class=3DSpellE>Travm=
atik</span>
olay sonras&#305; hemen ba&#351;layaca&#287;&#305; gibi, aylar ve y&#305;ll=
ar
sonra da sizi etkilemeye, &#305;st&#305;rap vermeye ba&#351;layabilir. Bu
genelde bilindi&#287;i &#351;ekliyle &#8220;gerginli&#287;in gecikmeli bir
tepkisi&#8221; <span class=3DSpellE>dir</span>.</span><o:p></o:p></p>

<p style=3D'mso-outline-level:1'><span style=3D'font-size:10.0pt;font-famil=
y:Arial'>Belki
baz&#305; PTSD belirtilerini bilirsiniz. <span class=3DGramE>Kasvet, can
s&#305;k&#305;nt&#305;s&#305;, k&#305;zg&#305;nl&#305;k, &ouml;fke,
endi&#351;e, kuruntu ve i&#351;inizde, davran&#305;&#351;lar&#305;n&#305;zda
ilgi yetersizli&#287;i. </span>&#304;ntihar etmeyi hissedebilirsiniz, duygu=
sal
a&ccedil;&#305;dan ailenizle, arkada&#351;lar&#305;n&#305;zla ba&#287;lant&=
#305;n&#305;z&#305;
koparabilirsiniz ve sava&#351; deneyimleriniz zihninize musallat olabilir. =
Uyku
zorlu&#287;u &ccedil;ekebilirsiniz, <span class=3DGramE>kabuslar</span>
g&ouml;rebilirsiniz ve bu problemlerle ba&#351;a &ccedil;&#305;kmak i&ccedi=
l;in
alkol ya da yat&#305;&#351;t&#305;r&#305;c&#305; haplar kullanabilirsiniz.<=
/span><o:p></o:p></p>

<p style=3D'mso-outline-level:1'><span style=3D'font-size:10.0pt;font-famil=
y:Arial'>PTSD
belirtileri &ouml;yle &#351;iddetli olabilir ki,
ya&#351;am&#305;n&#305;z&#305;, ailenizi, i&#351;inizi ve sosyal durumunuzu
bask&#305; alt&#305;nda tutabilir. E&#287;er tedavi edilemezse, PTSD
y&#305;k&#305;c&#305; ve zararl&#305; bir ya&#351;am tarz&#305;na rehberlik
edebilir. Bundan dolay&#305; mutlaka t&#305;bbi destek ve yard&#305;m almak
durumuyla kar&#351;&#305; kar&#351;&#305;yas&#305;n&#305;z.</span><o:p></o:=
p></p>

<p style=3D'mso-outline-level:1'><span style=3D'font-size:10.0pt;font-famil=
y:Arial'>&#350;unu
unutmay&#305;n ve hi&ccedil;bir zaman akl&#305;n&#305;zdan
&ccedil;&#305;karmay&#305;n; &#8220;Siz deli de&#287;ilsiniz&#8221;</span><=
o:p></o:p></p>

<p style=3D'mso-outline-level:1'><span style=3D'font-size:10.0pt;font-famil=
y:Arial'>Bunlar
anormal durumlara verdi&#287;iniz normal tepkilerdir.</span><o:p></o:p></p>

<p style=3D'mso-outline-level:1'><b style=3D'mso-bidi-font-weight:normal'><=
span
style=3D'font-size:10.0pt;font-family:Arial'>PTSD&#8217; <span class=3DSpel=
lE>nin</span>
Belirtilerini Anlamak</span><o:p></o:p></b></p>

<p style=3D'mso-outline-level:1'><span style=3D'font-size:10.0pt;font-famil=
y:Arial'>George
L. <span class=3DSpellE>Skypeck</span>, bir &#351;iirinde &#351;&ouml;yle d=
iyor:</span><o:p></o:p></p>

<p style=3D'mso-outline-level:1'><span style=3D'font-size:10.0pt;font-famil=
y:Arial'>&#8220;Bir
asker olmaktan duydu&#287;um gururu hi&ccedil; olmazsa bir g&uuml;n s&ouml;=
yleyece&#287;im&#8221;<br>
Sava&#351;tan d&ouml;nd&uuml;kten sonra ya&#351;ad&#305;&#287;&#305;n&#305;z
baz&#305; problemleri sava&#351; gazisi <span class=3DSpellE>Jim</span> <sp=
an
class=3DSpellE>Goodin</span> y&#305;llar &ouml;nce &#351;&ouml;yle tarif ed=
iyor:</span><o:p></o:p></p>

<p style=3D'mso-outline-level:1'><span style=3D'font-size:10.0pt;font-famil=
y:Arial'>&#8220;Evlili&#287;im,
giderek par&ccedil;alan&#305;yor. Art&#305;k birbirimizle
konu&#351;am&#305;yoruz. Asl&#305;nda hi&ccedil;bir &#351;ey hakk&#305;nda
oturup konu&#351;muyoruz. Bodrum katta zaman&#305;m&#305;n b&uuml;y&uuml;k
b&ouml;l&uuml;m&uuml;n&uuml; tek ba&#351;&#305;na ge&ccedil;iriyorum. E&#35=
1;im
&uuml;st katta ben alt kattay&#305;m. Elbette al&#305;&#351;-veri&#351;i ki=
min
yapaca&#287;&#305;, arabaya kimin benzin alaca&#287;&#305; hakk&#305;nda
konu&#351;uyoruz, ama diyalogumuz sadece bundan ibaret. O beni
&ouml;nemsedi&#287;ini, sevdi&#287;ini anlatmaya
&ccedil;al&#305;&#351;&#305;yor, ama ben onun bu tavr&#305;ndan
ger&ccedil;ekten rahats&#305;z ve huzursuz oluyorum ve bu durum
kar&#351;&#305;s&#305;nda yan&#305;ndan uzakla&#351;&#305;yorum. Bazen
k&uuml;&ccedil;&uuml;k meseleler hakk&#305;nda ger&ccedil;ekten &ccedil;ok
&ouml;fkeleniyorum. Bu durumda eskiden ona vururdum, ama son zamanlarda duv=
ara
yumruk atmaya ba&#351;lad&#305;m. Ya da evi terk edip akl&#305;m&#305; topl=
amak
i&ccedil;in saatlerce araba kullan&#305;yorum. Zaman&#305;m&#305;
ama&ccedil;s&#305;zca evden &ccedil;ok yollarda araba kullanarak
ge&ccedil;iriyorum.</span><o:p></o:p></p>

<p style=3D'mso-outline-level:1'><span style=3D'font-size:10.0pt;font-famil=
y:Arial'>Hi&ccedil;
arkada&#351;&#305;m yok, kimlerle arkada&#351;l&#305;k
yapaca&#287;&#305;m&#305; dikkatle se&ccedil;iyorum. D&uuml;nya, kimsenin
kimseye &ouml;nem vermedi&#287;i bir k&ouml;pek dala&#351;&#305;na benziyor=
. Bu
d&uuml;zensiz toplumun bir par&ccedil;as&#305; olmaktan
ka&ccedil;&#305;n&#305;yorum. Herkesten uzakta da&#287;larda bir ev kurmak
istiyorum. Etraf&#305;mdaki baz&#305; &#351;eylerin yanl&#305;&#351;
gidi&#351;ine &ccedil;ok sinirleniyorum. Bu pisliklerin alt&#305;na bombalar
yerle&#351;tirmeyi d&uuml;&#351;&uuml;n&uuml;yorum... Barlara gidiyor,
i&ccedil;iyor ve kavga ediyorum. Genellikle en iri yar&#305; olan&#305;
se&ccedil;iyor, onunla d&ouml;v&uuml;&#351;&uuml;yorum... Nedenini ise
bilmiyorum. Delice araba kullan&#305;yor, di&#287;er s&uuml;r&uuml;c&uuml;l=
erle
a&#287;&#305;z dala&#351;&#305;na giriyorum.</span><o:p></o:p></p>

<p style=3D'mso-outline-level:1'><span style=3D'font-size:10.0pt;font-famil=
y:Arial'>Genellikle
kederli ve kasvetliyim, y&#305;llard&#305;r da bu &#351;ekilde hissediyorum=
. Bu
ruhsal durum bazen &ouml;yle yo&#287;unla&#351;&#305;yor ki, bulundu&#287;um
bodrum kat&#305;ndan ayr&#305;lmak bile istemiyorum ve a&#351;&#305;r&#305;
alkol al&#305;yorum. Depresyona girdi&#287;im baz&#305; anlarda intihar bile
etmeyi d&uuml;&#351;&uuml;nd&uuml;m. Vietnam&#8217; <span class=3DGramE>dan=
</span>
getirdi&#287;im eski <st1:metricconverter ProductID=3D"38&#8217;" w:st=3D"o=
n">38&#8217;</st1:metricconverter>
<span class=3DSpellE>lik</span> bir silah&#305;m var. Birka&ccedil; kez sil=
ah&#305;m
doluyken d&uuml;&#351;&uuml;ncelere dald&#305;m, hatta bir keresinde namlusu
a&#287;z&#305;mda horozu &ccedil;ekik bir &#351;ekilde durdum, ama teti&#28=
7;i
&ccedil;ekemedim. Bu davran&#305;&#351;&#305; sergilerken en yak&#305;n sil=
ah
arkada&#351;&#305;m <span class=3DSpellE>Smitty</span>&#8217; <span class=
=3DSpellE>nin</span>
siperde, par&ccedil;alan&#305;p her yere da&#287;&#305;lan beyninin
g&ouml;r&uuml;nt&uuml;s&uuml; akl&#305;ma geliyordu. Kahretsin hayata tutun=
mak
i&ccedil;in &ccedil;ok &ccedil;al&#305;&#351;t&#305;m ve &#351;u an bu
&ccedil;abam&#305; bo&#351;a harcayamam. Ama bazen &#351;unu
d&uuml;&#351;&uuml;nmekten kendimi alam&#305;yorum; Nas&#305;l ben hayatta
kald&#305;m, o kalamad&#305;? Demek ki ortada bir neden var.</span><o:p></o=
:p></p>

<p style=3D'mso-outline-level:1'><span style=3D'font-size:10.0pt;font-famil=
y:Arial'>Sava&#351;ta
ya&#351;ad&#305;klar&#305;m bazen kafamda tekrar canlan&#305;yor. Bunlar be=
ni
&uuml;rpertiyor. <span class=3DGramE>Hissettiklerimi d&#305;&#351;ar&#305; =
atmak
&ccedil;ok zor. </span>Hat&#305;rl&#305;yorum onlar&#305;; eski
arkada&#351;lar&#305;m&#305;, y&uuml;zlerini kurulan pusular&#305;,
ba&#287;&#305;r&#305;&#351;lar&#305;, &ouml;l&uuml;lerin y&uuml;zlerini,
g&ouml;zya&#351;lar&#305;n&#305;... &#350;u an bile bir helikopter sesi duy=
sam
ya da s&#305;k bir ormanl&#305;k alan&#305; g&ouml;rsem s&#305;rt&#305;mdan
so&#287;uk terler ak&#305;yor. Hatta y&uuml;r&uuml;y&uuml;&#351;
yapt&#305;&#287;&#305;m zamanlar da ye&#351;illik alanlardan kendimi uzak
tutuyorum.</span><o:p></o:p></p>

<p style=3D'mso-outline-level:1'><span style=3D'font-size:10.0pt;font-famil=
y:Arial'>Caddede
y&uuml;r&uuml;rken arkamdan g&ouml;remedi&#287;im insanlardan rahats&#305;z
oluyorum. Otururken arkam&#305; sa&#287;lam bir yere veriyorum.
G&uuml;r&uuml;lt&uuml;l&uuml; sesler beni k&#305;zd&#305;r&#305;yor,
sinirlendiriyor ve ani hareket etmeme yerimden s&#305;&ccedil;ramama neden
oluyor.</span><o:p></o:p></p>

<p style=3D'mso-outline-level:1'><span style=3D'font-size:10.0pt;font-famil=
y:Arial'>Geceleri
bizim i&ccedil;in en zor zamanlar. E&#351;imden uzun bir s&uuml;re sonra
yatmaya gidiyorum. Uykuya dalmak i&ccedil;in saatler ge&ccedil;iyor. Sava&#=
351;
an&#305;lar&#305;m&#305; d&uuml;&#351;&uuml;n&uuml;yorum. Bazen e&#351;im b=
eni
bembeyaz bir y&uuml;zle uyand&#305;r&#305;yor. Terli ve gergin olarak
uyan&#305;yorum. Bazen nerede oldu&#287;umu anlamadan onun bo&#287;az&#305;=
na
sar&#305;l&#305;yorum. &Ccedil;&uuml;nk&uuml; <span class=3DGramE>kabusun</=
span>
etkisi alt&#305;nda kal&#305;yorum.<br>
Bu problemlerle ne kadar uzun s&uuml;re ya&#351;ad&#305;&#287;&#305;m&#305;
bilmiyorum. G&ouml;r&uuml;n&uuml;&#351;te, sorunlar giderek katlan&#305;yor.
E&#351;im ayr&#305;lmaktan bahsediyor. San&#305;r&#305;m bunun &ouml;nemi y=
ok.
Ama yaln&#305;z&#305;m. Ba&#351;ka kimsem yok. Hayatta b&ouml;yle olan tek
insan neden benim? Benim ne sorunum var?&#8221;</span><o:p></o:p></p>

<p style=3D'mso-outline-level:1'><span style=3D'font-size:10.0pt;font-famil=
y:Arial'>Bu
ki&#351;isel &ouml;yk&uuml; PTSD&#8217; <span class=3DSpellE>nin</span>
problemlerine maruz kalan bir gazinin ya&#351;ad&#305;klar&#305;n&#305;n
foto&#287;raf&#305;n&#305; &ccedil;ekiyor. PTSD, sava&#351; alanlar&#305;nda
&ccedil;at&#305;&#351;maya maruz kalan askerlerde g&ouml;r&uuml;len
ger&ccedil;ek ve te&#351;his edilebilen bir rahats&#305;zl&#305;kt&#305;r.
PTSD, Amerikan&#305;n Kuzey-G&uuml;ney olarak adland&#305;r&#305;lan sivil
sava&#351;&#305;nda ba&#351;l&#305;ca bir problem oldu&#287;u biliniyordu.
Ayn&#305; zamanda I. D&uuml;nya Sava&#351;&#305; ve sava&#351; sonras&#305;
askerlerde g&ouml;r&uuml;ld&uuml;&#287;&uuml;
anla&#351;&#305;lm&#305;&#351;t&#305;. D&ouml;nemin uzmanlar&#305; &#8220;<=
span
class=3DSpellE>Shell</span> <span class=3DSpellE>Shock</span>&#8221; (sava&=
#351;tan
ileri gelen ruhsal &ccedil;&ouml;k&uuml;nt&uuml;) ad&#305;n&#305; verdikler=
i bu
problem hakk&#305;nda fazla bilgi sahibi de&#287;illerdi. Neden askerlerde =
bu
belirtiler g&ouml;r&uuml;l&uuml;yor ve nas&#305;l tedavi edilir? <span
class=3DGramE>sorular&#305;</span> yan&#305;t bulmam&#305;&#351;t&#305;.</s=
pan><o:p></o:p></p>

<p style=3D'mso-outline-level:1'><span style=3D'font-size:10.0pt;font-famil=
y:Arial'>PTSD,
II. D&uuml;nya Sava&#351;&#305; ve Kore Sava&#351;&#305; s&#305;ras&#305;nda
sava&#351;ta yer alan askerlerde etkisini yeniden g&ouml;sterdi. Bu iki
sava&#351; s&#305;ras&#305;nda uzmanlar taraf&#305;ndan bu hastal&#305;&#28=
7;a
yeni bir ad verildi: SAVA&#350; YORGUNLU&brvbar;U. Ne yaz&#305;k ki, bu
rahats&#305;zl&#305;&#287;a maruz kalan askerlere sunulan yard&#305;m yeter=
li
de&#287;ildi. Onlar&#305;n &ccedil;o&#287;u, belki de babalar&#305;n&#305;z,
sessizlik i&ccedil;erisinde y&#305;llarca &#305;st&#305;rap &ccedil;ekerek
ya&#351;ad&#305;lar. Hatta pek &ccedil;o&#287;u ac&#305; hat&#305;ralar&#30=
5;
dondurmak, bast&#305;rmak i&ccedil;in alkole ba&#351;vurdular.</span><o:p><=
/o:p></p>

<p style=3D'mso-outline-level:1'><span style=3D'font-size:10.0pt;font-famil=
y:Arial'>Vietnam
Sava&#351;&#305; s&#305;ras&#305;nda PTSD&#8217; ye askerlerin maruz
kalmamas&#305; i&ccedil;in de&#287;i&#351;ik bir yard&#305;m giri&#351;imin=
de
bulunuldu; askerler 12 aydan fazla sava&#351; tarlas&#305;nda g&ouml;rev
almayacaklard&#305;. &Ouml;nceleri y&ouml;ntem &ccedil;al&#305;&#351;&#305;r
gibi oldu. Vietnam Sava&#351;&#305;&#8217; <span class=3DSpellE>nda</span>,=
 II.
D&uuml;nya Sava&#351;&#305;&#8217; <span class=3DSpellE>ndan</span> daha az=
 asker
sava&#351; alan&#305;ndan PTSD etkisiyle uzakla&#351;t&#305;r&#305;ld&#305;=
. Ne
yaz&#305;k ki, etkileri daha sonralar&#305; ortaya &ccedil;&#305;kt&#305;.
Vietnam&#8217; <span class=3DGramE>dan</span> sonra pek &ccedil;ok gazi ken=
dini
sava&#351;&#305;n etkisinden kurtaramad&#305;. Gaziler kendi kendilerini te=
davi
etmek i&ccedil;in alkole ve uyu&#351;turucuya sar&#305;larak b&uuml;y&uuml;k
yanl&#305;&#351; yapt&#305;lar. Sava&#351;tan d&ouml;nen gazilerin sosyal
ya&#351;ama uyum sa&#287;lamadaki sorunlar&#305;n&#305; dile getirip, sesle=
rini
y&uuml;kseltmelerinden dolay&#305; nihayet PTSD &uuml;zerine yo&#287;un bir
ara&#351;t&#305;rma ba&#351;lat&#305;ld&#305;. 1981 y&#305;l&#305;nda bu
belirtilere PTSD ad&#305; verildi.</span><o:p></o:p></p>

<p style=3D'mso-outline-level:1'><st1:metricconverter ProductID=3D"1981&#82=
17;"
w:st=3D"on"><span style=3D'font-size:10.0pt;font-family:Arial'>1981&#8217;<=
/span></st1:metricconverter><span
style=3D'font-size:10.0pt;font-family:Arial'> den sonra, PTSD&#8217; <span
class=3DSpellE>nin</span> tedavisi, te&#351;hisi &uuml;zerine &ccedil;e&#35=
1;itli
makaleler, kitaplar yaz&#305;ld&#305; ve seminerler, konferanslar
d&uuml;zenlendi. D&uuml;&#351;&uuml;ncelerin ortak paydas&#305; &#351;u old=
u;
PTSD, insanlar&#305;n sosyal ya&#351;ama dair d&uuml;&#351;&uuml;ncelerini
zedeleyen a&#351;&#305;r&#305; olay ve olaylar serisi kar&#351;&#305;s&#305=
;nda
ortaya &ccedil;&#305;kan bir hastal&#305;kt&#305;. Yap&#305;lan
ara&#351;t&#305;rmalar&#305;n verdi&#287;i sonu&ccedil;lara g&ouml;re, aske=
rler
d&#305;&#351;&#305;nda sivil insanlar&#305;n da benzer belirtilerden
&#305;st&#305;rap &ccedil;ektikleri ortaya konulmu&#351;tur. &Ouml;rne&#287=
;in,
tecav&uuml;z ma&#287;durlar&#305;nda g&ouml;r&uuml;lmektedir.</span><o:p></=
o:p></p>

<p style=3D'mso-outline-level:1'><b style=3D'mso-bidi-font-weight:normal'><=
span
style=3D'font-size:10.0pt;font-family:Arial'>PTSD&#8217; <span class=3DSpel=
lE>nin</span>
Pususuna D&uuml;&#351;en Kahramanlar</span><o:p></o:p></b></p>

<p style=3D'mso-outline-level:1'><span style=3D'font-size:10.0pt;font-famil=
y:Arial'>Do&#287;an&#305;n
zor ko&#351;ullar&#305;nda ter&ouml;ristle ya da sava&#351; meydanlar&#305;=
nda
d&uuml;&#351;manla &ccedil;at&#305;&#351;an gaziler; ikinci
ya&#351;amlar&#305;nda ilgisizlik sonucu, PTSD gibi ciddi anlamda tedavi
gerektiren psikolojik rahats&#305;zl&#305;&#287;&#305;n pususuna
d&uuml;&#351;&uuml;yorlar ve hem kendilerine hem ba&#351;kalar&#305;na zarar
veriyorlar.</span><o:p></o:p></p>

<p style=3D'mso-outline-level:1'><span style=3D'font-size:10.0pt;font-famil=
y:Arial'>Gazete
haberleri &uuml;zerinde k&#305;sa bir gezinti yapmaya &ccedil;al&#305;&#351=
;al&#305;m.
Bal&#305;kesir&#8217; in <span class=3DSpellE>Kepsut</span> &#304;l&ccedil;=
esine
ba&#287;l&#305; Mahmudiye k&ouml;y&uuml;nde ya&#351;ayan Ali R&#305;za Eker,
vatani g&ouml;revini Mardin&#8217; in K&#305;z&#305;ltepe &#304;l&ccedil;es=
inde
Jandarma Komando Er olarak yap&#305;p k&ouml;y&uuml;ne d&ouml;ner. Ni&#351;=
anl&#305;s&#305;
ile d&uuml;&#287;&uuml;n haz&#305;rl&#305;klar&#305; yapan <span class=3DGr=
amE>Eker</span>,
bir &ccedil;at&#305;&#351;mada 8 arkada&#351;&#305;n&#305;n g&ouml;zleri &o=
uml;n&uuml;nde
&#351;ehit d&uuml;&#351;mesini hi&ccedil; unutamaz. Devaml&#305; bir
&#351;ekilde &#8220;&#351;ehitler beni &ccedil;a&#287;&#305;r&#305;yor,
gitmeliyim&#8221; der. Bir ak&#351;am odas&#305;na kapan&#305;r, ard&#305;n=
dan
babas&#305;n&#305;n av t&uuml;fe&#287;ini g&ouml;&#287;s&uuml;ne dayar ve
teti&#287;i &ccedil;eker. O&#287;ullar&#305;n&#305;n &ouml;l&uuml;m&uuml;
&uuml;zerine d&uuml;nyas&#305; kararan baba H&uuml;samettin, Ali&#8217; <sp=
an
class=3DSpellE>nin</span> askerden geldikten sonra bir t&uuml;rl&uuml;
d&uuml;zelmedi&#287;ini belirterek &#8220;onun b&ouml;yle bir &#351;ey
yapaca&#287;&#305;na ihtimal vermiyordum&#8221; der.</span><o:p></o:p></p>

<p style=3D'text-indent:35.45pt;mso-outline-level:1'><b style=3D'mso-bidi-f=
ont-weight:
normal'><span style=3D'font-size:10.0pt;font-family:Arial'>H&uuml;seyin
&Uuml;mit...</span></b><span style=3D'font-size:10.0pt;font-family:Arial'> =
26
ya&#351;&#305;ndayd&#305;. 1998 y&#305;l&#305;nda vatani g&ouml;revi
i&ccedil;in &#350;&#305;rnak&#8217; a gitti. &#304;kizdere
&#304;l&ccedil;esi&#8217; <span class=3DSpellE>ndeki</span> bir operasyonda,
may&#305;na bast&#305;, may&#305;n&#305;n infilak etmesi sonucu iki
baca&#287;&#305;n&#305; ve bir g&ouml;z&uuml;n&uuml; kaybetti. Sa&#287; kol=
u da
kullan&#305;lmaz haldeydi... Olayda yak&#305;n arkada&#351;&#305; da can ve=
rdi.
Uzun s&uuml;re komada kald&#305;. Hayati tehlikeyi atlatt&#305;. Tedavisi a=
ylar
s&uuml;rd&uuml;... Kendisine tahsis edilen odada, askere gitmeden &ouml;nce
&ccedil;ok iyi marangoz ustas&#305; olan H&uuml;seyin, yitirdi&#287;i
uzuvlar&#305; ile ba&#351; ba&#351;a kald&#305;. Rize&#8217; de d&uuml;zenl=
enen
&#8220;&Ouml;v&uuml;n&ccedil; Madalyas&#305; T&ouml;reni&#8221; ne davet
edildi. Madalyas&#305;n&#305; al&#305;rken &#8220;malul&#8221; denilmesine
i&ccedil;erledi, isyan etti. &#8220;Bize malul demeyin. Sakat de&#287;iliz,
gazi ya da &#351;ehit deyin&#8221; diye ba&#287;&#305;rd&#305;. &Ccedil;ok =
zor
sakinle&#351;tirildi. Ya&#351;ad&#305;&#287;&#305; olay&#305; unutamad&#305=
;.
&#304;yice i&ccedil;ine kapand&#305;. Kimseyle g&ouml;r&uuml;&#351;mek
istemedi. Baz&#305; arkada&#351;lar&#305;na telefonda &#8216;art&#305;k
ya&#351;amak istemedi&#287;ini&#8217; s&ouml;yl&uuml;yordu. K&ouml;t&uuml; =
bir
&#351;ey yapmas&#305;ndan korkan ailesi, onu yaln&#305;z b&#305;rakmad&#305=
;. Ancak
bir g&uuml;n, karde&#351;ini &#305;srarla yak&#305;ndaki bakkala g&ouml;nde=
rdi.
Komutanlar&#305; taraf&#305;ndan hediye edilen ve ruhsat&#305; karde&#351;i=
nin
&uuml;zerine yap&#305;lan tabancas&#305;n&#305; kafas&#305;na dayay&#305;p
ate&#351; etti...</span><o:p></o:p></p>

<p style=3D'text-indent:35.45pt;mso-outline-level:1'><span style=3D'font-si=
ze:10.0pt;
font-family:Arial'>&#304;zmir Buca Emniyet M&uuml;d&uuml;rl&uuml;&#287;&uum=
l;,
Ter&ouml;rle M&uuml;cadele B&uuml;rosu&#8217; <span class=3DSpellE>nda</spa=
n>
g&ouml;revli polis memuru <b style=3D'mso-bidi-font-weight:normal'>Turgut <=
span
class=3DSpellE>Karahan</span>&#8217;</b> <span class=3DSpellE>n&#305;n</spa=
n> evine
gelen yak&#305;nlar&#305; zili &ccedil;ald&#305;klar&#305; halde
kap&#305;y&#305; a&ccedil;an olmay&#305;nca polise haber verdiler. Olay yer=
ine
gelen polis, i&ccedil;eri zorla girdi&#287;inde meslekta&#351;lar&#305; Tur=
gut <span
class=3DSpellE>Karahan</span>&#8217; &#305;, e&#351;i <span class=3DSpellE>=
G&uuml;lperi</span>&#8217;
yi, &ccedil;ocuklar&#305; 3 ya&#351;&#305;ndaki Hasan, 5 ya&#351;&#305;ndaki
S&uuml;meyye ve 10 ya&#351;&#305;ndaki Havva&#8217; <span class=3DSpellE>y&=
#305;</span>
ba&#351;lar&#305;ndan silahla vurulmu&#351; halde buldu. Polis evde
yapt&#305;&#287;&#305; ara&#351;t&#305;rmada cinnet ge&ccedil;iren polis me=
muru
Turgut <span class=3DSpellE>Karahan</span>&#8217; <span class=3DSpellE>&#30=
5;n</span>
mutfakta bulunan e&#351;i <span class=3DSpellE>G&uuml;lperi</span> <span
class=3DSpellE>Karahan</span>&#8217; &#305; oturma odas&#305;nda bulunan 3
&ccedil;ocu&#287;unu &ouml;ld&uuml;rd&uuml;kten sonra intihar etti&#287;ini=
 tespit
etti. Emniyet M&uuml;d&uuml;rl&uuml;&#287;&uuml; verdi&#287;i bilgide polis=
 <span
class=3DSpellE>Karahan</span>&#8217; <span class=3DSpellE>&#305;n</span>
Buca&#8217; <span class=3DGramE>dan</span> &ouml;nce G&uuml;neydo&#287;u&#8=
217;
da g&ouml;rev yapt&#305;&#287;&#305;n&#305;, &ccedil;at&#305;&#351;maya
girdi&#287;ini ve ba&#351;&#305;ndan yaraland&#305;&#287;&#305;n&#305;
belirtti.</span><o:p></o:p></p>

<p style=3D'text-indent:35.45pt;mso-outline-level:1'><span style=3D'font-si=
ze:10.0pt;
font-family:Arial'>Polis e&#351;i <b style=3D'mso-bidi-font-weight:normal'>=
Necibe
Pehlivan</b>, G&uuml;neydo&#287;u&#8217; da bir &ccedil;at&#305;&#351;ma
s&#305;ras&#305;nda yaralanan e&#351;inin &#8220;&ouml;ld&uuml;&#8221; habe=
ri
gelince ruhsal bunal&#305;ma girmi&#351; ve psikolojik tedavi
g&ouml;rm&uuml;&#351;t&uuml;. Daha sonra Pehlivan ailesi tayin nedeniyle
Bat&#305;&#8217; ya geldiler. Bir gece Necibe Pehlivan yatakta uyuyan e&#35=
1;i
polis H&uuml;seyin Pehlivan&#8217; &#305; &ouml;ld&uuml;rd&uuml; ve intihar
etti.</span><o:p></o:p></p>

<p style=3D'text-indent:35.45pt;mso-outline-level:1'><span style=3D'font-si=
ze:10.0pt;
font-family:Arial'>Tehlikenin boyutlar&#305;n&#305; derinlemesine kavramak
i&ccedil;in gazete haberlerini kar&#305;&#351;t&#305;rmaya devam edelim. <b
style=3D'mso-bidi-font-weight:normal'>Ali G&ouml;belek</b>, askerli&#287;ini
komando olarak yapt&#305;, saklanmay&#305; ve silah kullanmay&#305; iyi
biliyordu, her ko&#351;ulda hayat&#305;n&#305; s&uuml;rd&uuml;rebilecek bir
e&#287;itim s&uuml;recinden ge&ccedil;mi&#351;ti. Almanya&#8217; <span
class=3DSpellE>n&#305;n</span> <span class=3DSpellE>Ausburg</span> kentinde
ya&#351;ayan ayn&#305; zamanda teyzesinin k&#305;z&#305; olan e&#351;i
Aylin&#8217; i, teyzesinin o&#287;lu <span class=3DSpellE>Ayk&#305;n</span>=
&#8217;
&#305;, teyzesi Melahat &Ccedil;ankaya&#8217; <span class=3DSpellE>y&#305;<=
/span>
&uuml;vey k&#305;z&#305; Ela Do&#287;an&#8217; &#305; ve evde misafir bulun=
an
Suriye as&#305;ll&#305; &Ccedil;ek vatanda&#351;&#305; <span class=3DSpellE=
>Vladamir</span>
<span class=3DSpellE>Vlacher</span>&#8217; i b&#305;&ccedil;akla vah&#351;i=
ce
&ouml;ld&uuml;r&uuml;p hem Alman polisinin hem T&uuml;rk polisinin elinden
ka&ccedil;may&#305; bildi. Spesifik bir planla vah&#351;i eylemi
ger&ccedil;ekle&#351;tiren Ali G&ouml;belek, e&#351;i Aylin&#8217; e olan
&ouml;fkesini kanla kustu.</span><o:p></o:p></p>

<p style=3D'text-indent:35.45pt;mso-outline-level:1'><b style=3D'mso-bidi-f=
ont-weight:
normal'><span style=3D'font-size:10.0pt;font-family:Arial'>Fatih Tuna,</spa=
n></b><span
style=3D'font-size:10.0pt;font-family:Arial'> PKK olaylar&#305;n&#305;n en
yo&#287;un oldu&#287;u d&ouml;nemde <span class=3DGramE>1991-92</span>
y&#305;llar&#305;nda Tunceli P&uuml;l&uuml;m&uuml;r&#8217; de da&#287;
komandosu olarak &ouml;zel operasyon birliklerinde g&ouml;rev yapt&#305;.
&Ccedil;at&#305;&#351;malar s&#305;ras&#305;nda &ccedil;ok say&#305;da
arkada&#351;&#305; g&ouml;zleri &ouml;n&uuml;nde &#351;ehit oldu. Tuna&#821=
7;
ya terhis olurken &#8220;Vatani Hizmet &Ouml;v&uuml;n&ccedil; Belgesi&#8221=
; ve
&#8220;&Ouml;zel Kurs Ba&#351;ar&#305; Belgesi&#8221; verildi. Askere gitme=
den
&ouml;nce hayat dolu bir gen&ccedil; olan Fatih Tuna, askerlik
d&ouml;n&uuml;&#351;&uuml; garip davran&#305;&#351;lar&#305; ile dikkat
&ccedil;ekmeye ba&#351;lad&#305;. Ailesi ve arkada&#351;lar&#305; ile sebep=
siz
yere kavga ediyor, uyurken &#8220;ate&#351; serbest&#8221; veya &#8220;herk=
es
sipere&#8221; diye ba&#287;&#305;rarak yataktan f&#305;rl&#305;yordu. Fatih
Tuna 2001 y&#305;l&#305;nda kom&#351;ular&#305;n&#305;n pamuk
tarlas&#305;n&#305; yakt&#305;. S&ouml;nd&uuml;rmeye gelen kom&#351;usunu H=
asan
H&uuml;seyin Ko&ccedil;&#8217; un ba&#351;&#305;n&#305; balta ile keserek
&ouml;ld&uuml;rd&uuml;. Son alarak da Nazilli Belediye Ba&#351;kan&#305;&#8=
217;
<span class=3DSpellE>ndan</span> i&#351; istedi. G&ouml;r&uuml;&#351;me tal=
ebi
geri &ccedil;evrilince, Belediye Ba&#351;kan&#305; Esat <span class=3DSpell=
E>Erg&uuml;ler</span>&#8217;
i &ouml;ld&uuml;rmeye te&#351;ebb&uuml;s etti.</span><o:p></o:p></p>

<p style=3D'text-indent:35.45pt;mso-outline-level:1'><b style=3D'mso-bidi-f=
ont-weight:
normal'><span style=3D'font-size:10.0pt;font-family:Arial'>&Ouml;mer Y&#305=
;lmaz</span></b><span
style=3D'font-size:10.0pt;font-family:Arial'>, vatani g&ouml;revini 1991
y&#305;l&#305;nda Elaz&#305;&#287;&#8217; da yaparken, rahats&#305;zland&#3=
05;
ve askerli&#287;i yar&#305;m b&#305;rakt&#305;rarak, Elaz&#305;&#287; Ruh ve
Sinir Hastal&#305;klar&#305; Hastanesi&#8217; <span class=3DSpellE>nde</spa=
n>
tedavi alt&#305;na al&#305;nd&#305;. Burada &uuml;&ccedil; ay yatt&#305;ktan
sonra taburcu edildi. 1999 y&#305;l&#305;nda Cami m&uuml;ezzini H&uuml;seyin
G&uuml;rsu&#8217; <span class=3DSpellE>yu</span> &#8220;usul&uuml; ile abde=
st
almad&#305;&#287;&#305;&#8221; gerek&ccedil;esiyle s&#305;rt&#305;ndan
b&#305;&ccedil;aklayarak &ouml;ld&uuml;rd&uuml;. Manisa Ruh ve Sinir
Hastal&#305;klar&#305; Hastanesi&#8217; <span class=3DSpellE>nde</span>
g&ouml;zetim alt&#305;na al&#305;nd&#305;. Bir y&#305;l tedavi
g&ouml;rd&uuml;kten sonra b&#305;rak&#305;ld&#305;. 2004 y&#305;l&#305;nda =
ise
2,5 ya&#351;&#305;ndaki o&#287;lu Mert Erim Y&#305;lmaz&#8217; &#305;
b&#305;&ccedil;aklayarak &ouml;ld&uuml;rd&uuml;.</span><o:p></o:p></p>

<p style=3D'text-indent:35.45pt;mso-outline-level:1'><span style=3D'font-si=
ze:10.0pt;
font-family:Arial'>Yukar&#305;daki ac&#305; ve vahim &ouml;rnekleri
de&#287;erlendirdi&#287;imizde onlara kahraman, ac&#305;mas&#305;z katil,
ak&#305;l hastas&#305; diyebiliriz. <span class=3DGramE>&Ccedil;&uuml;nk&uu=
ml; bu
&#351;&#305;klar&#305;n hepsi onlarda mevcut. </span>Kahramanlar, &uuml;lke=
nin
b&ouml;l&uuml;nmez b&uuml;t&uuml;nl&uuml;&#287;&uuml; ad&#305;na en zor
ko&#351;ullarda d&uuml;&#351;manla sava&#351;t&#305;lar. Katiller, gereksiz
yere su&ccedil;u olmayan insanlar&#305;n, e&#351;lerini,
&ccedil;ocuklar&#305;n&#305; &ouml;ld&uuml;rd&uuml;ler. Ruhsal
bozukluklar&#305; var; &ccedil;&uuml;nk&uuml; ya&#351;ad&#305;klar&#305;
ruhlar&#305;nda tedavisi g&uuml;&ccedil; yaralar a&ccedil;t&#305;. Geri
d&ouml;n&uuml;&#351;lerinde fiziki olarak sa&#287;lamd&#305;lar ama
ruhlar&#305; karanl&#305;&#287;&#305;n g&ouml;lgesinde kalm&#305;&#351;t&#3=
05;.<br>
<span class=3DGramE>Peki</span> As&#305;l Su&ccedil;lu, Sorumlu Kim?</span>=
<o:p></o:p></p>

<p style=3D'text-indent:35.45pt;mso-outline-level:1'><span style=3D'font-si=
ze:10.0pt;
font-family:Arial'>&#350;imdi bu vahim olaylar&#305;n sorumlulu&#287;unu ki=
me
y&uuml;kleyece&#287;iz? Tek sorumlu onlar m&#305;? Aylarca da&#287;larda
sava&#351;t&#305;lar. Yeri geldi &#351;ehit bedenlerle sabahlad&#305;lar, y=
eri
geldi da&#287;da a&ccedil; kald&#305;lar. Topluma uyum sa&#287;layamad&#305=
;klar&#305;
i&ccedil;in onlar&#305; iteleyelim mi?</span><o:p></o:p></p>

<p style=3D'text-indent:35.45pt;mso-outline-level:1'><span style=3D'font-si=
ze:10.0pt;
font-family:Arial'>T&uuml;rkiye&#8217; <span class=3DSpellE>nin</span> de
kat&#305;ld&#305;&#287;&#305; &#304;sko&ccedil;ya&#8217; <span class=3DSpel=
lE>n&#305;n</span>
<span class=3DSpellE>Edinburg</span> kentinde <span class=3DGramE>d&uuml;ze=
nlenen <span
style=3D'mso-spacerun:yes'>&nbsp;</span><span
style=3D'mso-spacerun:yes'>&nbsp;</span><b style=3D'mso-bidi-font-weight:no=
rmal'>7</b></span><b
style=3D'mso-bidi-font-weight:normal'>. Avrupa <span class=3DSpellE>Travmat=
ik</span>
Stres Konferans&#305;&#8217;</b> <span class=3DSpellE>nda</span> bir konu&#=
351;ma
yapan &#304;sko&ccedil;ya <span class=3DSpellE>Royal</span> <span class=3DS=
pellE>Comhil</span>
Hastanesi Travma ara&#351;t&#305;rmalar&#305; Merkezi&#8217; <span
class=3DSpellE>nden</span> <span class=3DSpellE>David</span> <span class=3D=
SpellE>Alexander</span>
&#351;&ouml;yle diyor:</span><o:p></o:p></p>

<p style=3D'mso-outline-level:1'><span style=3D'font-size:10.0pt;font-famil=
y:Arial'>&#8220;Felaket
felakettir. Durumu daha da k&ouml;t&uuml;le&#351;tirmeyelim. Felaket
durumlar&#305;nda medya kimi zaman olumlu kimi zaman olumsuz etkilerde
bulunmu&#351;tur. Medya haber &uuml;retmek g&ouml;revi ile felaket
kurbanlar&#305; aras&#305;nda bocalam&#305;&#351;t&#305;r. &Ouml;nemli olan
felaket kurbanlar&#305;na destek hizmeti veren uzmanlarla birlikte
yap&#305;c&#305; ve yararl&#305; &ccedil;aba i&ccedil;inde
olmalar&#305;d&#305;r.&#8221;</span><o:p></o:p></p>

<p style=3D'text-indent:35.45pt;mso-outline-level:1'><span style=3D'font-si=
ze:10.0pt;
font-family:Arial'>Kabaca bir hesap yapt&#305;&#287;&#305;m&#305;zda 1984
y&#305;l&#305;nda ba&#351;layan ter&ouml;rle m&uuml;cadele s&uuml;recinde <=
span
class=3DGramE>2.5</span> milyon askerimizi G&uuml;neydo&#287;u&#8217; da
g&ouml;revlendirdik. Aileleri ile birlikte 15 milyon insan&#305; etkileyen =
bu
s&uuml;re&ccedil;te geri d&ouml;nenlerle yeterince ilgilenmedik.
&#350;ehitlerin yas&#305;n&#305; tutmaya yetinmeye devam edersek, bu
gen&ccedil;lerin kendilerine ya da bir ba&#351;kas&#305;na verece&#287;i
zarar&#305;n vebalini kim y&uuml;klenecek?</span><o:p></o:p></p>

<p style=3D'text-indent:35.45pt;mso-outline-level:1'><span style=3D'font-si=
ze:10.0pt;
font-family:Arial'>Dan&#305;&#351;man Psikolojik Hizmetler Merkezi&#8217; <=
span
class=3DSpellE>nden</span> Uzman Klinik Psikolog <span class=3DSpellE>Alanu=
r</span>
&Ouml;zalp, psikolojik tedavide kapsam d&#305;&#351;&#305; b&#305;rak&#305;=
lan
askerlerin de psikolojik yard&#305;ma ve deste&#287;e ihtiya&ccedil;lar&#30=
5;
olabilece&#287;ini &#305;srarla vurguluyor. Onlar&#305;n i&ccedil;inde
bulunduklar&#305; durum hakk&#305;nda &#351;u bilgileri veriyor:</span><o:p=
></o:p></p>

<p style=3D'text-indent:35.45pt;mso-outline-level:1'><span style=3D'font-si=
ze:10.0pt;
font-family:Arial'>&#8220;Merkezimize d&ouml;rt y&#305;ld&#305;r
askerli&#287;ini bitirmi&#351; ki&#351;iler gelmeye ba&#351;lad&#305;. Bu
ki&#351;ilerin bir k&#305;sm&#305;nda &#8216;a&#287;&#305;r psikolojik
rahats&#305;zl&#305;k&#8217; dedi&#287;imiz tabloyu izledik ve derhal tedav=
iye
ald&#305;k. Hatta klini&#287;e yat&#305;rmak zorunda kald&#305;&#287;&#305;=
m&#305;z
oldu. Bir b&ouml;l&uuml;m&uuml; de hafif n&ouml;rotik veya hafif psikolojik
rahats&#305;zl&#305;k g&ouml;stermekteydiler. Son iki ki&#351;ide yine
a&#287;&#305;r tablo diyebilece&#287;imiz abuk sabuk konu&#351;malar, kim
oldu&#287;unu, ne yapt&#305;&#287;&#305;n&#305; bilmeme halleri vard&#305;.
Zaman <span class=3DSpellE>zaman</span> kulaklar&#305;na ses geldi&#287;ini=
, o
olaylar&#305;n g&ouml;zlerinin &ouml;n&uuml;nde
canland&#305;&#287;&#305;n&#305; s&ouml;ylediler. Buraya gelenlerin pek
&ccedil;o&#287;unun yan&#305;nda insanlar &ouml;lm&uuml;&#351;,
arkada&#351;lar&#305; organlar&#305;n&#305; kaybetmi&#351;ler.&#8221;</span=
><o:p></o:p></p>

<p style=3D'text-indent:35.45pt;mso-outline-level:1'><span style=3D'font-si=
ze:10.0pt;
font-family:Arial'>Psikolog &Ouml;zalp, merkezlerine ba&#351;vuran
bir&ccedil;ok vakan&#305;n rahats&#305;zl&#305;k sebebinin
ya&#351;ad&#305;&#287;&#305; olaylar&#305;n yan&#305; s&#305;ra askerdeki
ola&#287;an&uuml;st&uuml; <span class=3DGramE>imkan</span> ve ilginin sivil
ya&#351;amda kaybolmas&#305;ndan kaynakland&#305;&#287;&#305;n&#305;
saptam&#305;&#351;. &Ouml;zalp, bu durumu askerli&#287;ini Do&#287;u&#8217;=
 da
yapm&#305;&#351; bir askerin &#8220;... O kadar b&uuml;y&uuml;k i&#351;ler
yapt&#305;m, madalya ald&#305;m, kahramanl&#305;k belgesi ald&#305;m. Ama s=
ivil
hayata girdi&#287;imde insanlar bana yak&#305;nl&#305;k g&ouml;stermediler,
i&#351;siz paras&#305;z bir kenara terk edildim. Zaman <span class=3DSpellE=
>zaman</span>
askeri hastaneye gidip yard&#305;m almak istedim. Orada da ila&ccedil;
yaz&#305;p g&ouml;nderdiler. Bundan sonra &#8216;Ben neyim, bunlar&#305; hak
ettim mi? diye karars&#305;zl&#305;&#287;a d&uuml;&#351;t&uuml;m&#8221;
s&ouml;zleriyle a&ccedil;&#305;kl&#305;yor.</span><o:p></o:p></p>

<p style=3D'text-indent:35.45pt;mso-outline-level:1'><span style=3D'font-si=
ze:10.0pt;
font-family:Arial'>Sava&#351;&#305;n &uuml;zerinden y&#305;llar ge&ccedil;s=
e de
izleri silinmiyor. Kore Sava&#351;&#305; ve K&#305;br&#305;s Bar&#305;&#351=
; <span
class=3DGramE>Harekat&#305;&#8217;na</span> kat&#305;lan gaziler aradan uzun
y&#305;llar ge&ccedil;mesine kar&#351;&#305;n, o g&uuml;nleri hi&ccedil;
unutmad&#305;klar&#305;n&#305; ve ya&#351;amlar&#305;nda ge&ccedil;mi&#351;=
le
defalarca y&uuml;z y&uuml;ze geldiklerini belirtiyorlar. Gazileri s&#305;k&=
#305;lmadan
dinledi&#287;inizde bu ger&ccedil;ekle k&#305;sa s&uuml;rede tan&#305;&#351=
;ma
f&#305;rsat&#305;n&#305; yakalarsan&#305;z. Kocaeli &Uuml;niversitesi T&#30=
5;p
Fak&uuml;ltesi &Ouml;&#287;retim &Uuml;yesi Do&ccedil; Dr. Tamer <span
class=3DSpellE>Aker</span> yapt&#305;&#287;&#305; a&ccedil;&#305;klamada,
sava&#351;a kat&#305;lanlarla ilgili yap&#305;lan &ccedil;al&#305;&#351;mal=
arda,
her 3 veya 4 ki&#351;iden <st1:metricconverter ProductID=3D"1&#8217;" w:st=
=3D"on">1&#8217;</st1:metricconverter>
inde psikolojik bozukluklara rastland&#305;&#287;&#305;n&#305; s&ouml;yledi.
Sava&#351;&#305;n <span class=3DSpellE>travmatik</span> bir hadise oldu&#28=
7;unu
ifade eden <span class=3DSpellE>Aker</span> &#8220;sava&#351; gibi &ouml;ne=
mli
olaylar sonras&#305;nda, insanlarda fiziksel bir sa&#287;l&#305;k problemi
olmasa bile psikolojik problemler olu&#351;abilmektedir&#8221; diyor. <span
class=3DSpellE>Aker</span>, sava&#351;&#305;n neden oldu&#287;u psikolojik
bozukluklarla ilgili &#351;unlar&#305; ileri s&uuml;r&uuml;yor:
&#8220;Sava&#351;a kat&#305;lan insanlarda korkuya kap&#305;lmak, deh&#351;=
ete
d&uuml;&#351;mek, &ccedil;aresizlik, ani irkilme, olayla ilgili seslerin
kula&#287;a gelmesi, stres, &ccedil;abuk al&#305;nganl&#305;k, s&uuml;rekli
olay&#305; hat&#305;rlama, huzursuzluk, i&ccedil;e kapan&#305;kl&#305;k gibi
sorunlar ortaya &ccedil;&#305;k&#305;yor. &Ouml;rne&#287;in, bir sava&#351;
gazisi arkada&#351;lar&#305;yla sakin sohbet ederken, g&ouml;z&uuml;n&uuml;n
&ouml;n&uuml;ne sava&#351; sahneleri gelebilir ve o anda farkl&#305;, sert
tepkiler g&ouml;sterebilir. R&uuml;yas&#305;nda bu sahneleri yeniden
ya&#351;ayabilir. Bu insanlar, ani y&uuml;ksek seslerden etkilenir, e&#287;=
er
&ccedil;at&#305;&#351;ma alan&#305; ormanl&#305;k alan&#305; ise ormanl&#30=
5;k
alanlardan tedirgin olabilir. Bunun d&#305;&#351;&#305;nda, olay&#305;
hat&#305;rlamak, konu&#351;mak ve duygular&#305;n&#305; g&ouml;stermek
istemezler. Sevin&ccedil;, mutluluk gibi duygular&#305; ya&#351;amakta zorl=
uk
&ccedil;ekerler. Bu ki&#351;iler, duygular&#305;n&#305;
ta&#351;la&#351;m&#305;&#351;, k&ouml;relmi&#351; hisseder ve gelecek
i&ccedil;in plan yapman&#305;n anlams&#305;z oldu&#287;unu
d&uuml;&#351;&uuml;n&uuml;rler.&#8221;</span><o:p></o:p></p>

<p style=3D'text-indent:35.45pt;mso-outline-level:1'><span style=3D'font-si=
ze:10.0pt;
font-family:Arial'>Sonu&ccedil; olarak bir de&#287;erlendirmeye gidersek, P=
TSD
ile m&uuml;cadele etmenin bir insanl&#305;k g&ouml;revi oldu&#287;unu,
PTSD&#8217; ye yakalananlar&#305;n &#8220;ak&#305;l hastas&#305;&#8221;
de&#287;il, &#8220;ruhsal yaral&#305;&#8221; kavram&#305;nda ele
al&#305;nmas&#305;n&#305;n gerekti&#287;ini &ouml;ncelikle kabul etmeliyiz.
&#8220;Ruhsal Yara&#8221; <span class=3DSpellE>n&#305;n</span>
a&ccedil;t&#305;&#287;&#305; derin izleri silmenin, &#305;st&#305;rap
&ccedil;ekenlerin ac&#305;lar&#305;n&#305; dindirmenin bir yolunu mutlaka
bulmal&#305;y&#305;z. Bu yolun ise, <span class=3DGramE>rehabilitasyon</spa=
n>
merkezlerinin, ruh sa&#287;l&#305;&#287;&#305; b&uuml;rolar&#305;n&#305;n
say&#305;s&#305;n&#305; artt&#305;rarak ger&ccedil;ekle&#351;ece&#287;ini u=
nutmamal&#305;y&#305;z.
Gazileri ve yak&#305;nlar&#305;n&#305; bu konuda bilin&ccedil;lendirmenin
&ouml;neminin de ayr&#305;m&#305;nda olmal&#305;y&#305;z.</span><o:p></o:p>=
</p>

<p style=3D'text-indent:35.45pt;mso-outline-level:1'><span style=3D'font-si=
ze:10.0pt;
font-family:Arial'>Gaziler i&ccedil;in &#8220;sizi seviyoruz&#8221; demek
yeterli de&#287;ildir. Onlar&#305; sevmeyi bilmek gerekir. Kine
d&ouml;n&uuml;&#351;memesi i&ccedil;in onlar&#305; sevmeyi hak etmeliyiz.
&Ccedil;&uuml;nk&uuml; onlar sevgiyi hak ettiler. Sevgiyi
k&uuml;&ccedil;&uuml;msememeliyiz, alaya almamal&#305;y&#305;z, de&#287;eri=
ni
bilmeliyiz. Sevileni kutlamak, <span class=3DSpellE>onore</span> etmek, gur=
urunu
k&#305;rmamak temel ilkelerdir. Sevginin masumiyetini,
safl&#305;&#287;&#305;n&#305;, &ccedil;ocuksulu&#287;unu,
insanc&#305;ll&#305;&#287;&#305;n&#305; bilmek zorunday&#305;z. Yoksa
&ccedil;ok kolay kine d&ouml;n&uuml;&#351;&uuml;r sevgi... Ve en
b&uuml;y&uuml;k ac&#305;n&#305;n, kederin ve &ouml;l&uuml;m&uuml;n ad&#305;
olup &ccedil;&#305;kar<o:p></o:p></span></p>

<p style=3D'text-indent:35.45pt;mso-outline-level:1'><span style=3D'font-si=
ze:10.0pt;
font-family:Arial'>Ruhlar&#305;n; yaralanm&#305;&#351;,
y&#305;pranm&#305;&#351;, horlanm&#305;&#351; ve bir k&ouml;&#351;eye
at&#305;lm&#305;&#351; ruhlar&#305;n tedavisini, iyile&#351;tirilmesini,
yeniden kazan&#305;lmas&#305;n&#305; nas&#305;l sa&#287;layaca&#287;&#305;z,
hangi y&ouml;ntemi uygulayaca&#287;&#305;z? &#304;&#351;te 21.
y&uuml;zy&#305;l&#305;n b&uuml;t&uuml;n meselesi bu do&#287;rultuda seyrede=
cek.
Belki de en temel sorunsal&#305;m&#305;z; ba&#351;ka ruhlar&#305;n ve
bedenlerin varl&#305;klar&#305;n&#305; do&#287;alar&#305;na uygun
s&uuml;rd&uuml;rmesi, d&uuml;nya g&uuml;zelliklerinden g&uuml;vence
ortam&#305;nda yararlanabilmesi i&ccedil;in kendi ruh ve bedenlerine risk
edenlerin, y&uuml;reklerinde a&ccedil;t&#305;&#287;&#305;m&#305;z sevgi
bo&#351;lu&#287;unun yerine nefretin doldurulmas&#305;n&#305; engellemek
yolunda d&uuml;&#351;&uuml;nmek ve &ccedil;aba harcamak olacakt&#305;r.</sp=
an><o:p></o:p></p>

<p style=3D'text-indent:35.45pt;mso-outline-level:1'><span style=3D'font-si=
ze:10.0pt;
font-family:Arial'>Gazilerin tek su&ccedil;u ve g&uuml;nah&#305;, insan&#30=
5;
ve toplumun y&uuml;ce de&#287;er yarg&#305;lar&#305;n&#305;
kar&#351;&#305;l&#305;ks&#305;z sevmek ve bu u&#287;urda &ouml;l&uuml;me
ko&#351;arak gitmekti. Onlar&#305;n do&#287;as&#305; almak, payla&#351;mak
&uuml;zerine olu&#351;mam&#305;&#351;t&#305;. Onlar vermeyi biliyor ve
b&ouml;yle mutlu oluyorlard&#305;. Onlar&#305;n temel amac&#305; sevdikleri=
ni
ve kabul ettikleri de&#287;erleri korumakt&#305;. &Ouml;yle
g&uuml;&ccedil;l&uuml;yd&uuml; ki koruma <span class=3DGramE>i&ccedil;
g&uuml;d&uuml;leri</span> bir annenin ya da <span class=3DSpellE>yaradan&#3=
05;n</span>
d&uuml;zeyindeydi. Onlar aynaya bakt&#305;klar&#305;nda kendilerini de&#287=
;il,
sizleri seviyordu ve sava&#351; alanlar&#305;nda &#8220;sizlere olan sevgim=
den
dolay&#305; &ouml;l&uuml;m&uuml; kucakl&#305;yorum&#8221; diye
hayk&#305;r&#305;yorlard&#305;. Uzuvlar&#305;n&#305; koparan bir havan topu=
na,
bir mermiye bakt&#305;klar&#305;nda, etlerini kavuran ate&#351;in sebep
oldu&#287;u o pis kokuyu hissettikle rinde, dayan&#305;lmaz ac&#305;n&#305;n
sarho&#351;lu&#287;unda kaybolup gittiklerinde ve sald&#305;r&#305;p ba&#35=
1;ka
canlara k&#305;yd&#305;klar&#305;nda, zarar verdiklerinde ortak paydalar&#3=
05;
&#8220;sizler i&ccedil;in de&#287;er&#8221; mant&#305;&#287;&#305; ve
duygusuydu.<br>
Tek &ccedil;&#305;karlar&#305; sevmek &uuml;zerine bina edilmi&#351;ti.
Ser&ccedil;enin kanad&#305;n&#305; k&#305;ramazken, kar&#305;ncan&#305;n be=
lini
incitmezken nas&#305;l insana k&#305;ym&#305;&#351;lard&#305;? Ne ad&#305;na
mermi atm&#305;&#351; ya da mermi alm&#305;&#351;lard&#305;? Neden
Tanr&#305;&#8217; <span class=3DSpellE>n&#305;n</span> &#8220;insan&#305;
&ouml;ld&uuml;rme, insana zarar verme&#8221; emrini dinlememi&#351;ler ve o=
nun
kar&#351;&#305;s&#305;nda boyutlar&#305;n&#305;
d&uuml;&#351;m&uuml;&#351;lerdi? Oysa onlar sadece g&ouml;revleri yerine
getirmi&#351;lerdi. Sevdiklerini ve de&#287;er verdiklerinin <span
class=3DSpellE>varolmalar&#305;</span> onlar&#305;n verece&#287;i kavga ile
paralellik ta&#351;&#305;yordu.</span><o:p></o:p></p>

<p style=3D'text-indent:35.45pt;mso-outline-level:1'><span style=3D'font-si=
ze:10.0pt;
font-family:Arial'>Fakat bug&uuml;n onlara gerekli
duyarl&#305;l&#305;&#287;&#305; g&ouml;steremiyoruz. Onlar&#305; g&ouml;rme=
zden
geliyoruz. &Ouml;zg&uuml;rce ya&#351;am&#305;m&#305;z&#305;n, g&uuml;venlik
i&ccedil;in yar&#305;nlara bakmam&#305;z&#305;n teminat&#305;n&#305;
&ouml;nemli bir de&#287;er olarak de&#287;il, bir ara&ccedil; olarak
g&ouml;rmekte &#305;srar ediyoruz.</span><o:p></o:p></p>

<p style=3D'text-indent:35.45pt;mso-outline-level:1'><span style=3D'font-si=
ze:10.0pt;
font-family:Arial'>&Ouml;yle ya! Hayvandan ayr&#305;lan en b&uuml;y&uuml;k
&ouml;zelli&#287;imiz yap&#305;, ara&ccedil; ve gere&ccedil; &uuml;retmek
de&#287;il mi? Do&#287;an&#305;n kar&#351;&#305;s&#305;nda bundan
&ouml;t&uuml;r&uuml; &ouml;zg&uuml;rl&uuml;k kazanmad&#305;k m&#305;?
B&ouml;ylece evrenin, d&uuml;nyan&#305;n merkezine yerle&#351;medik mi?
B&ouml;ylelikle duygular&#305;m&#305;z&#305; ask&#305;ya almad&#305;k m&#30=
5;?
Ayd&#305;nlanma d&ouml;nemine sar&#305;l&#305;p, akl&#305; temel yap&#305;p
h&uuml;kmetmeye &ccedil;al&#305;&#351;mad&#305;k m&#305; Ay&#8217; a,
Mars&#8217; a? Bir noktadan di&#287;erine en k&#305;sa s&uuml;rede gitme
&ccedil;abam&#305;z zaman&#305; a&#351;mak i&ccedil;in de&#287;il mi?
Yapt&#305;&#287;&#305;m&#305;z makinelerle a&#287;&#305;rl&#305;klar&#305;
kald&#305;r&#305;p g&uuml;c&uuml;m&uuml;z&uuml;n doru&#287;una
&ccedil;&#305;kmad&#305;k m&#305;? Piramitlerden &#304;kiz Kulelere
y&uuml;kselmekle doruklar&#305; i&#351;gal etmedik mi?</span><o:p></o:p></p>

<p style=3D'text-indent:35.45pt;mso-outline-level:1'><span style=3D'font-si=
ze:10.0pt;
font-family:Arial'>T&uuml;m sorulara evet diyebilirsiniz. &Ouml;yleyse hep
birlikte &#351;unu yan&#305;tlayal&#305;m: &#8220;G&uuml;venli&#287;imizi,
gelece&#287;inizin yani &ccedil;ocuklar&#305;m&#305;z&#305;n
g&uuml;venli&#287;ini nas&#305;l sa&#287;layaca&#287;&#305;z? D&uuml;nyan&#=
305;n
y&ouml;r&uuml;ngesinde seyretme g&uuml;venli&#287;ini, atom
bombalar&#305;n&#305;n yerden mantar gibi bitti&#287;i 21. y&uuml;zy&#305;l=
da
nas&#305;l teminat alt&#305;na alaca&#287;&#305;z? Ter&ouml;r&uuml;n her
t&uuml;rl&uuml;s&uuml;n&uuml; nas&#305;l durduraca&#287;&#305;z?&#8221;</sp=
an><o:p></o:p></p>

<p style=3D'text-indent:35.45pt;mso-outline-level:1'><span style=3D'font-si=
ze:10.0pt;
font-family:Arial'>Su&ccedil;lu gibi sessiz kalmay&#305;n,
akl&#305;n&#305;z&#305; &ccedil;al&#305;&#351;t&#305;r&#305;n akl&#305;n&#3=
05;z
var ya!</span><o:p></o:p></p>

<p style=3D'text-indent:35.45pt;mso-outline-level:1'><span style=3D'font-si=
ze:10.0pt;
font-family:Arial'>&Ccedil;&uuml;nk&uuml; sava&#351;lar,
&ccedil;at&#305;&#351;malar art&#305;yor ve gaziler bir gidiyor, bin geliyo=
r.
&#304;&#351;imiz &ccedil;ok zor. Art&#305;k kimsenin g&uuml;venli&#287;i
garanti de&#287;il.</span><o:p></o:p></p>

<p style=3D'text-indent:35.45pt;mso-outline-level:1'><span style=3D'font-si=
ze:10.0pt;
font-family:Arial'>Elbette, umut tek &ccedil;are bi&ccedil;are gelecek
i&ccedil;in. &#350;air Pindaros, &ouml;mr&uuml; do&#287;rulukla
ge&ccedil;mi&#351; bir adam i&ccedil;in ne g&uuml;zel s&ouml;ylemi&#351;:</=
span><o:p></o:p></p>

<p style=3D'mso-outline-level:1'><span style=3D'font-size:10.0pt;font-famil=
y:Arial'>&#8220;Umut
tatl&#305; <span class=3DSpellE>tatl&#305;</span> doldurur i&ccedil;ini,<br>
Yolda&#351;l&#305;k eder ona, ho&#351; eder g&ouml;nl&uuml;n&uuml;.<br>
Umut yola sokar, yoldan &ccedil;&#305;kan insan akl&#305;n&#305;.&#8221;</s=
pan><o:p></o:p></p>

<p style=3D'text-indent:35.45pt;mso-outline-level:1'><span style=3D'font-si=
ze:10.0pt;
font-family:Arial'>Akl&#305;m&#305;z&#305; do&#287;as&#305;na uygun
kullanman&#305;n zaman&#305; geldi ge&ccedil;iyor. Bizler i&ccedil;in
ya&#351;amlar&#305;n&#305; hi&ccedil;bir &#351;ey d&uuml;&#351;&uuml;nmeden
harcayanlardan baki kalanlar&#305;n yaralanm&#305;&#351; ruhlar&#305;n&#305;
tedavi etmek zorunday&#305;z. Yapaca&#287;&#305;m&#305;z ilk i&#351; ise,
onlardan &ccedil;ald&#305;&#287;&#305;m&#305;z sevgiyi onlara
teredd&uuml;ts&uuml;z ve ivedilikle &ouml;demektedir. <span style=3D'mso-ta=
b-count:
1'>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; </span>Ataca&#287;&#305;m&#305;z ilk
ad&#305;m bu olmal&#305;. Sevgi cimrili&#287;ini b&#305;rak&#305;p mal,
m&uuml;lk ve para cimrili&#287;inde kalmay&#305; becerebilirsek biraz
g&uuml;venlikle ilgili problemimizde nefes alabiliriz.</span><o:p></o:p></p>

<p style=3D'mso-outline-level:1'><o:p>&nbsp;</o:p></p>

<p class=3DMsoNormal style=3D'mso-outline-level:1'><o:p>&nbsp;</o:p></p>

</div>

</body>

</html>

